Συστημική Οικογενειακή Ψυχοθεραπεία

Λίγα λόγια για την οικογενειακή – συστημική προσέγγιση

Η οικογενειακή – συστημική αποτελεί μια ψυχοθεραπευτική προσέγγιση που αναδύθηκε θεωρητικά μέσα από τη Γενική Θεωρία των Συστημάτων, τη Θεωρία της Επικοινωνίας και την Κυβερνητική, και κλινικά μέσα από τους καινοτόμους χειρισμούς έμπειρων θεραπευτών που αναγνώρισαν τη σημασία της ένταξης των σημαντικών προσώπων του περιβάλλοντος του αναφερόμενου ασθενή στη θεραπευτική διαδικασία. Στην σύγχρονη εξέλιξή της έχει επηρεαστεί και εμπλουτιστεί δημιουργικά από τη διαρκή της συνομιλία με άλλα θεωρητικά και θεραπευτικά ρεύματα.

Μελετά κάθε φαινόμενο ως «όλον» και προτείνει μια συνθετική ματιά που εστιάζει στις σχέσεις, στην αλληλεπίδραση και στην πολυπλοκότητά τους. Βρίσκει εφαρμογή τόσο σε κλινικό πλαίσιο, ως θεραπευτική επιλογή για άτομα, ζευγάρια και οικογένειες, όσο και σε ευρύτερα συστήματα, όπως σχολεία, εργασιακούς χώρους και οργανισμούς.

Το ΙΨΚ ως φορέας εκπαίδευσης

Το ΙΨΚ προσφέρει εκπαίδευση στην οικογενειακή – συστημική προσέγγιση από το 2002 μέχρι σήμερα και είναι πιστοποιημένο εκπαιδευτικό κέντρο από την Ευρωπαϊκή Εταιρεία Οικογενειακής Θεραπείας (European Family Therapy Association – EFTA), μέλος του EFTA – TIC.

Η εκπαίδευση πραγματοποιείται αποκλειστικά δια ζώσης, με έντονο κλινικό και βιωματικό χαρακτήρα, και υποστηρίζεται από πλήρη υλικοτεχνική υποδομή: αίθουσες μονόδρομου καθρέφτη, αίθουσες σεμιναρίων, δυνατότητα βιντεοσκόπησης και ανάλυσης συνεδριών, καθώς και εξειδικευμένη βιβλιοθήκη. Η στενή διασύνδεση του Τμήματος Εκπαίδευσης με το Τμήμα Θεραπείας του ΙΨΚ εξασφαλίζει τη συνεχή επαφή των εκπαιδευόμενων με διαφορετικές ομάδες κλινικού πληθυσμού.

Η Συστημική – Οικογενειακή Προσέγγιση στο ΙΨΚ

Θεωρητικές βάσεις και ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του προγράμματος

Η θεωρητική προσέγγιση του προγράμματος δίνει έμφαση:

• • στις κλασικές και σύγχρονες θεωρητικές προσεγγίσεις της οικογενειακής και συστημικής θεραπείας
  • στο ψυχικό τραύμα ως εμπειρία που διαμορφώνεται, νοηματοδοτείται και θεραπεύεται μέσα στις σχέσεις και τα συστήματα στα οποία ανήκει το άτομο
  • στην κατανόηση του άγχους, μέσα από τη σύνδεση των συναισθημάτων, της σωματικής τους βίωσης και των νοητικών διεργασιών, σε ψυχοδυναμικό πλαίσιο, και στην επίδρασή τους στον τρόπο σύνδεσης των μελών του συστήματος

• στην υπαρξιακή διάσταση της θεραπευτικής διαδικασίας, με στόχο την προσέγγιση των υπαρξιακών ζητημάτων της ανθρώπινης υπόστασης

Εκπαιδευτικά Προγράμματα

Η εκπαίδευση περιλαμβάνει δύο προγράμματα:

1. Τετραετές Πρόγραμμα Εκπαίδευσης στην Οικογενειακή – Συστημική Ψυχοθεραπεία
2. Διετές Πρόγραμμα Ευαισθητοποίησης στις Συστημικές Έννοιες, Θεωρία και Πράξη

Τετραετές Πρόγραμμα Εκπαίδευσης στην Οικογενειακή – Συστημική Ψυχοθεραπεία

Φορέας πιστοποίησης

Το πρόγραμμα είναι πιστοποιημένο από την Ευρωπαϊκή Εταιρεία Οικογενειακής Θεραπείας (EFTA) και εναρμονισμένο με τις αρχές της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Ψυχοθεραπείας (EPA).

Σε ποιους απευθύνεται

Απευθύνεται σε πτυχιούχους επαγγελματίες ειδικούς της ψυχικής υγείας που ενδιαφέρονται να εκπαιδευτούν σε βάθος στη συστημική προσέγγιση και στην εφαρμογή της στην ψυχοθεραπευτική πράξη.

Διάρκεια

Το πρόγραμμα έχει συνολική διάρκεια 1.400 εκπαιδευτικών ωρών, κατανεμημένων σε 4 έτη (6 εκπαιδευτικές ώρες εβδομαδιαίως), και οργανώνεται σε δύο κύκλους σπουδών.

Περιεχόμενο Προγράμματος

Α΄ Κύκλος Σπουδών (1ο και 2ο έτος – Βασική Εκπαίδευση)

Ο Α΄ Κύκλος εστιάζει στη θεωρητική κατάρτιση και στη σταδιακή ανάπτυξη βασικών κλινικών δεξιοτήτων. Περιλαμβάνει επεξεργασία βιβλιογραφίας, εκπόνηση γραπτών εργασιών, βιωματικές ασκήσεις και ανάλυση βιντεοσκοπημένων συνεδριών, με στόχο τη σύνδεση θεωρίας και κλινικής πράξης.

Παράλληλα, οι εκπαιδευόμενοι παρακολουθούν κλινικά περιστατικά σε συνθήκη μονόδρομου καθρέφτη και συμμετέχουν ενεργά στην ανάλυση και επεξεργασία τους στο πλαίσιο της εκπαιδευτικής ομάδας.

Β΄ Κύκλος Σπουδών (3ο και 4ο έτος – Ολοκλήρωση Εκπαίδευσης)

Ο Β΄ Κύκλος εμβαθύνει σε ειδικές θεωρητικές ενότητες άμεσα συνδεδεμένες με την κλινική πράξη και δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην εκτενή κλινική άσκηση.

Η κλινική εκπαίδευση περιλαμβάνει:

• Παρακολούθηση και ανάλυση συνεδριών στον μονόδρομο καθρέφτη και συμμετοχή στη θεραπευτική ομάδα πίσω από αυτόν
• Συμμετοχή των εκπαιδευόμενων σε ρόλο συνθεραπευτή
• Ανάθεση περιστατικών στους εκπαιδευόμενους υπό εποπτεία
• Συστημική επεξεργασία θεμάτων που ανακύπτουν στους επαγγελματικούς χώρους των εκπαιδευόμενων
• Συμμετοχή σε ομάδες εφαρμογής της συστημικής προσέγγισης σε ευρύτερα πλαίσια (σχολεία, σωφρονιστικά ιδρύματα, δομές φιλοξενίας, γηριατρικά κέντρα κ.ά.)

Η εποπτεία παρέχεται σε ατομικό και ομαδικό επίπεδο για όλα τα κλινικά περιστατικά, είτε αυτά διεξάγονται στο ΙΨΚ είτε στους επαγγελματικούς χώρους των εκπαιδευόμενων.

Στο πρόγραμμα εντάσσεται και προσωπική θεραπευτική διεργασία (ατομική ή ομαδική), με στόχο τόσο την προσωπική ανάπτυξη των εκπαιδευόμενων όσο και τη διερεύνηση των εμπλοκών τους μέσα στον ρόλο του θεραπευτή.

Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της εκπαίδευσης

• οι ολιγάριθμες ομάδες, που ευνοούν τη βιωματική διεργασία και την ανάπτυξη προσωπικής σχέσης
• η ταυτόχρονη και σταθερή παρουσία των εκπαιδευτριών στο μεγαλύτερο μέρος του προγράμματος
• ο έντονα βιωματικός χαρακτήρας της θεωρητικής εκπαίδευσης, μέσα από προσομοιώσεις, ασκήσεις και έμφαση στη διεργασία της ομάδας
• ο ισχυρός κλινικός προσανατολισμός, μέσω της άμεσης σύνδεσης εκπαίδευσης και θεραπευτικού έργου του ΙΨΚ

Διετές Πρόγραμμα Ευαισθητοποίησης στις Συστημικές Έννοιες, Θεωρία και Πράξη

Διάρκεια: 420 ώρες, 6 εκπ. ώρες/ εβδ

Η αναγνώριση της αξίας της συστημικής σκέψης, καθώς εφαρμόζεται και σε άλλους επιστημονικούς χώρους και επαγγελματικά πλαίσια εκτός της ψυχοθεραπείας, ενέπνευσε το διετές αυτό πρόγραμμα εισαγωγής και ευαισθητοποίησης στις συστημικές έννοιες τόσο για ειδικούς ψυχικής υγείας όσο και για επιστήμονες από άλλους κλάδους, όπως εκπαιδευτικούς, ειδικούς παιδαγωγούς, νομικούς, γιατρούς, διατροφολόγους κ.α.

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει θεωρητική κατάρτιση αλλά και άμεση σύνδεση με την πράξη με τελικό στόχο την ανάπτυξη δεξιοτήτων στους συμμετέχοντες, ώστε να αξιοποιήσουν ενεργητικά και να συμπεριλάβουν στην επαγγελματική τους ταυτότητα και πρακτική τις γνώσεις που θα λάβουν.

Στο πρόγραμμα μπορούν να συμμετέχουν, υπό προϋποθέσεις, ενδιαφερόμενοι με βασικές σπουδές στο χώρο των ανθρωπιστικών, κοινωνικών και ιατρικών επιστημών. Οι αιτήσεις εξετάζονται από τους υπευθύνους του προγράμματος και οι υποψήφιοι αξιολογούνται και μέσω ατομικής συνέντευξης.

Υπεύθυνες εκπαίδευσης – Εκπαιδεύτριες:

• Αναστασία Ζαλοκώστα, ψυχολόγος – υπαρξιακή συστημική ψυχοθεραπεύτρια, επόπτρια, εκπαιδεύτρια, μέλος ΕΛΕΣΥΘ
• Γλυκερία Λιάππα, ψυχολόγος – συστημική ψυχοθεραπεύτρια, επόπτρια, εκπαιδεύτρια, μέλος EFTA
•  Υψιπύλη Κυπραίου, ψυχολόγος – συστημική ψυχοθεραπεύτρια, επόπτρια, εκπαιδεύτρια μέλος EFTA, ΣΕΒΕ

Χρήσιμα Links

• ΕΛΕΣΥΘ, Ελληνική Εταιρεία Συστημικής Θεραπείας, https://www.elesyth.gr
• EFTA, European Family Therapy Association, https://europeanfamilytherapy.eu
• IFTA, International Family Therapy Association, https://www.ifta.org

Βιβλιογραφία

1. Bowen,Μ . (1998). Τα τρίγωνα στην οικογένεια. Αθήνα: Ελληνικά γράμματα .
2. Hoffman,L. (2002). Τα θεμέλια οικογενειακής θεραπείας . Θεσσαλονίκη: University Studio  Press
3. Παπαδιώτου – Αθανασίου,Β . & Σοφτά – Nail, Λ . (2018). Σχολές οικογενειακής– συστημικής θεραπείας. Αθήνα: Τόπος .
4. ThomassinPatrick, Αναζητώντας τις ρίζες . Αθήνα: Κέδρος
5. Schlippe, Α .  &   Schweitzer,  J.   (2008).   Εγχειρίδιο  της  συστημικής  θεραπείας  και συμβουλευτικής . Θεσσαλονίκη: University Studio Press
6. Παπαδιώτου – Αθανασίου,Β . (2014). Οικογένεια και όρια: Συστημική προσέγγιση. Αθήνα: Τόπος .
7. Satir, V.(2011). Πλάθοντας ανθρώπους. Αθήνα: Κέδρος .
8. Satir, V.(1995). Ανθρώπινη επικοινωνία . Aθήνα: Δίοδος .
9. Παρίτσης,Ν (2012). Η νοημοσύνη της ζωής . Αθήνα: Εκδόσεις Βήτα .
10. Παρίτσης,Ν . (2006). Θεραπεία και εξέλιξη ανθρωπίνων συστημάτων .  Αθήνα: Εκδόσεις Βήτα .
11. Minuchin, S.(2018). Οικογένειες και οικογενειακή θεραπεία. Αθήνα: Πεδίο .
12. Minuchin, S. & Fishman, C. (2007). Τεχνικές οικογενειακής θεραπείας. Αθήνα: Εκδόσεις ΚΕΘΕΑ Ερευνητές
13. ΜακΓκόλντρικ, Μ . & Γκέρσον, Ρ . (1999). Γενεόγραμμα . Αθήνα: Κέδρος .
14. Maturana,H. & Varela, F. (1992). Το δέντρο της γνώσης . Aθήνα: Κάτοπτρο .
15. Κατάκη, Χ . (2009). Οι τρεις ταυτότητες της ελληνικής οικογένειας. Αθήνα: Ελληνικά γράμματα .
16. Watzlawick,P. (2005). Η γλώσσα της αλλαγής . Αθήνα: Ελληνικά γράμματα .
17. Bateson,G. (2017). Βήματα για μια οικολογία του νου . Θεσσαλονίκη: University Studio Press
18. Carter,B. &McGoldrick, M. (2005). The Family life cycle: A framework for family therapy.
19. Βασιλείου,Γ . (1983). Ο άνθρωπος ως σύστημα στο Σύγχρονα θέματα παιδοψυχιατρικής, Τσιάντης, Μ . & Μανωλόπουλος, Σ . (1987). Αθήνα: Καστανιώτης και Σειρά επικοινωνιών του ΑΚΜΑ – Επικοινωνία 221 (β).
20. Περιοδικό Μετάλογος, Συστημική Εταιρεία Βορείου Ελλάδος.

21. Napier, A.(2008).To  ζευγάρι: ο εύθραυστος δεσμός. Αθήνα: Ελληνικά γράμματα .
22. Napier, A. & Whitaker, (2008). Οικογένεια, μαζί όμως αλλιώτικα. Αθήνα: Κέδρος .
23. Jean-Pierre Vernant,(1989).Μύθος και σκέψη στην αρχαία Ελλάδα, Αθήνα:Δαίδαλος
24. Καραγιάννης Δημήτρης,(2018), ΑΛΛΑΖΕΙ οάνθρωπος;, Αθήνα: Αρμός